مقالات

استعفای حریری آیا پاسخی به جنبش مردمی یا فشارهای خارجی است؟ [عبدالباری عطوان، رای الیوم (انگلستان)، 29 اکتبر 2019] (اداره کل رسانه های خارجی، مترجم: مهری بهرامی)

دیدگاه ها در لبنان و جهان عرب درباره استعفای ناگهانی سعد الحریری متفاوت است، برخی آن را فرار از مسؤولیت می‌دانند که به عمیق شدن بحران منجر می‌شود، اما دیگران باور دارند اقدامی شجاعانه است که برای پاسخ گویی به خواسته های تظاهر‌کنندگان و جلوگیری از جنگ داخلی با توجه به افزایش تنش‌های فرقه ای در لبنان اتخاذ آن ضرروی بود.

استعفای حریری آیا پاسخی به جنبش مردمی یا فشارهای خارجی است ؟سه جایگزین دولت او کدامند؟
1- دیدگاه ها در لبنان و جهان عرب درباره استعفای ناگهانی سعد الحریری متفاوت است، برخی آن را فرار از مسؤولیت می‌دانند که به عمیق شدن بحران منجر می‌شود، اما دیگران باور دارند اقدامی شجاعانه است که برای پاسخ گویی به خواسته های تظاهر‌کنندگان و جلوگیری از جنگ داخلی با توجه به افزایش تنش‌های فرقه ای در لبنان اتخاذ آن ضرروی بود.
2-هشدارهای سید حسن نصرالله در سخنان چهار روز پیش او و مخالفت با استعفای دولت به منظور پرهیز از شکاف سیاسی که ممکن است به جنگ داخلی بینجامد در حال محقق شدن است و استعفای دولت و تعرض به تظاهرکنندگان در خیابان ها از سوی افراد ناشناسی که برخی باور دارند به دو جنبش امل و حزب الله وابسته هستند اما با تکذیب دو طرف روبرو شد و بازگشایی راه ها از طریق زور احتمال جنگی داخلی را تقویت کرد.
3- لبنان پس از این استعفا در آستانه فوران آتش‌فشان قرار گرفته به ویژه اینکه جریان های متعدد داخلی، خارجی، منطقه‌ای و بین‌المللی نمی‌خواهند این کشور امنیت و ثبات داشته باشد و مشخصا حزب‌الله را هدف قرار داده‌اند، جنبشی که به یک نیروی سیاسی و نظامی تاثیرگذار و تعیین‌کننده در مسائل جهان عرب تبدیل شده و تهدید موجودیتی برای دولت اشغالگر اسرائیل و طرح آمریکا در منطقه به شمار می‌رود.
4-باور نداریم معترضان پس از کسب این پیروزی بزرگ به این امر بسنده کرده و خیابان ها را خالی کنند و به خانه های خود بازگردند زیرا فهرست بلندی از خواسته ها دارند که برجسته ترین آن ها ریشه کن کردن این نظام حاکمیتی فرقه گرا، اصلاح قانون انتخابات و نابودی فساد و محاکمه فاسدان و بازگردادن میلیاردها دلار به سرقت رفته و اصلاح سیستم قضائی است.
5- سه سناریوی اصلی در خصوص چگونگی برخورد با بحران وزراتخانه ها و شکاف اجرایی وجود دارد: نخست ماموریت دوباره دادن به حریری برای تشکیل کابینه و بیرون کردن وزرای متهم به فساد از جمله جبران باسیل داماد رئیس جمهور عون، حسن خلیل وزیر امور مالی که نزدیک ترین شخص به نبیه بری است و رئیس بانک مرکزی و غیره..دوم تشکیل دولت تکنوکرات متشکل از کارشناسان و افراد پاک دست به ریاست سعد الحریری یا شخصی دیگر که ماموریت آن بیرون آوردن کشور از بحران اقتصادی و جلوگیری از فروپاشی مالی است.سوم تشکیل دولت متشکل از جریان های صاحب اکثریت در پارلمان یعنی حزب الله و جریان عون و جنبش امل و برخی طرف های سنی متحد مقاومت به ریاست شخصیتی سنی مورد قبول این طرف ها که به پاکدستی مشهور است.
6-چگونه تغییری ریشه ای و نابودی فساد و فرقه گرایی انجام شود بدون این که به سلاح مقاومت لطمه وارد کند؛ این چالش بزرگ لبنان است و هرگونه اختلالی در این معادله پاسخ به جریان هایی است که خواستار انفجار لبنان از داخل هستند تا این کشور از نظر نظامی ناتوان شود یعنی حزب الله از میان برود و خلع سلاح آن به رویارویی نظامی و جنگ داخلی خواهد انجامید که هیچ کس خواهان آن نیست زیرا در صورت شعله ور شدن فتیله آن همگی بازنده خواهند بود.
منبع:اداره کل رسانه های خارجی

 

استقالة الحریری.. هل جاءت استِجابةً لمطالب الحِراک الشعبیّ أم لضُغوطٍ خارجیّة؟ وما هی البَدائل الثّلاثة لحُکومته؟ ولماذا نعتقِد بأنّ المُحتجّین لن یکتفوا بهذا الانتصار و”أکباش الفِداء” المَعروضة للذّبح؟ وهل بَدأت حالة الفراغ التی حذّر منها السیّد نصر الله تتبلور؟ وما هی احتِمالات الحرب الأهلیّة؟
عبد الباری عطوان
اختلفت الآراء فی الشّارعین اللبنانیّ والعربیّ حول الاستقالة المُفاجئة للسیّد سعد الحریری، رئیس الوزراء، فی الیوم “الثّالث عشر” للانتفاضة، فالبَعض رآها هُروبًا من المسؤولیّة، ولا تُشکّل حَلًّا، بل تُعمّق الأزمة، بینما رآها مُعسکرٌ آخَر بأنّها خطوة شجاعة کان من المُحتّم اتّخاذها استجابةً لمطالب الحِراک ولمنع الانزلاق إلى الحرب الأهلیّة فی ظِل حالة التوتّر الطّائفی المُتصاعِدة.
الرئیس الحریری الذی کان یَرفُض الاستقالة مُنذ الیوم الأوّل لبِدء الحِراک، قال فی کلمته المُختصرة ظُهر الیوم الثلاثاء أنّ جُهوده وصلت إلى طریقٍ مسدود، وباتت استقالته حتمیّة، ولکنّ الرئیس میشال عون الذی کانت هذه الاستقالة بمثابة الصّدمة له، طالبه بالتّریّث، ولم یَبُت فیها، رفضًا أو قُبولًا، ربّما لکَسب المزید من الوقت، وإجراء الاتّصالات المَطلوبة مع أبرز حُلفائه خاصّةً فی “حزب الله” وحرکة “أمل”، وقِوى لبنانیّة أخرى.
ما حذّر منه السیّد حسن نصر الله، زعیم “حزب الله”، فی خطابه قبل أربعة أیّام ورفض فیه استقالة الحُکومة وتمسّک بالعهد، تَجنُّبًا للفراغ السیاسیّ، الذی یُمکن أن یتطوّر إلى حربٍ أهلیّةٍ بدأ یتحقّق، والبدایة استقالة الحُکومة، وتعرّض المُتظاهرین السلمیین فی المیادین والشّوارع لهجمات من عناصر “مجهولة” یعتقد البعض أنّها تنتمی “طائفیًّا” إلى حرکتیّ “أمل” و”حزب الله”، ولفتح الطّرقات بالقوّة، عزّزت من احتِمالات “الاقتتال” الأهلیّ، وهو ما نفاه الجانِبان.
***
لبنان، وبعد هذه الاستقالة، باتَ على فُوّهة بُرکان، خاصّةً أنّ هُناک قِوى عدیدة، داخلیّة وخارجیّة، إقلیمیّة ودولیّة، لا تُرید له الأمن والاستقرار، وتستهدف “حزب الله” على وجه التّحدید، الذی بات یُشکّل قوّة سیاسیّة وعسکریّة فاعِلة وحاسِمة، فی قضایا عربیّة، ویُشکّل تَهدیدًا وجودیًّا لدولة الاحتلال الإسرائیلی، والمَشروع الأمریکیّ فی المِنطقة.
لا نعرِف ما إذا کان قرار السیّد الحریری بالاستِقالة، وفی هذا التّوقیت، جاء انطِلاقًا من قناعاته الشخصیّة الصُرفة، أم استجابةً لضُغوط هذه الجِهات الخارجیّة، وخاصّةً الولایات المتحدة وحُلفائها فی مِنطقة الخلیج، وما نعرفه أنّه قاوم هذه الضّغوط فی الماضی، ورفض الانجِرار إلى مُواجهة مع حرکة المُقاومة، سیاسیّة أو عسکریّة، رغم تهدیده، ومن هذه الجِهات نفسها (السعودیّة أبرزها) بإیجاد البَدائِل، وعلى رأسهم شقیقه بهاء الحریری، وأشرف ریفی، وفؤاد السنیورة، وکلهم، وغیره، یسُن أسنانه حالیًّا طمَعًا بالمنصب.
لا نعتقد أنّ المُحتجّین، وبعد أن حقّقوا هذا الانتصار الکبیر، سیتوقّفون عنده ویَخلون الشّوارع ویعودون إلى بُیوتهم آمنین، لأنّ لدیهم لائحة طویلة من المَطالب، أبرزها اجتِثاث هذا النّظام الطائفیّ الفاسد من جُذوره، وتعدیل، أو بالأحرى تغییر، قانون الانتخاب، وجعل لبنان دائرة انتخابیّة واحدة، وقطع دابِر الفساد ومُحاکمة الفاسدین، واستعادة جمیع المِلیارات المنهوبة إلى خزینة الدولة، وإصلاح المُؤسّسة القضائیّة بِما یضمَن نزاهتها واستقلالیّتها، وجمیعها مطالب مَشروعة.
هُناک ثلاثة سیناریوهات أساسیّة تتعلّق بکیفیّة التّعاطی مع الأزمة الوزاریّة المُتوقّعة، والفراغ التّنفیذی الذی یُمکن أن یترتّب علیها:

        الأوّل: إعادة تکلیف السیّد الحریری بتشکیل الحُکومة، وإخراج وزراء مُتّهمین بالفساد من صُفوفها مِثل جبران باسیل، وزیر الخارجیّة صهر الرئیس عون، وحسن خلیل، وزیر المالیّة، الذی یُعتبر من أقرب المُقرّبین إلى السیّد نبیه بری، رئیس البرلمان وحرکة “أمل”، ورئیس البنک المرکزی اللّبنانی وآخرین.
        الثانی: تشکیل حکومة تکنوقراط من الخُبراء ونظیفی الیَد والسیرة السیاسیّة، برئاسة السیّد الحریری أو غیره، تکون محدودة العَدد، مَهمّتها إخراج البِلاد من أزمتها الاقتصادیّة الطّاحنة، ومنع الانهیارین المالیّ والاقتصادیّ.
        الثالث: تشکیل حُکومة من القِوى الکُبرى الغالبة فی البرلمان، والمُنسجمة سِیاسیًّا، أیّ من “حزب الله” والتیّار الوطنی العونی، وحرکة “أمل” وبعض الجِهات السنیّة الحلیفة المُوالیة والدّاعمة لمحور المُقاومة، برئاسة شخصیّة سنیّة مقبولة لجمع هذه الأطراف، ومَشهودٌ لها بالنّزاهة، وهُناک جناح مُتشدّد من أنصار محور المُقاومة اللّبنانی یُلوّح بهذا الخِیار بقُوّةٍ، ویعتبره آخِر العِلاج، والطّریق الأمثل لإجهاض “المُؤامرة”، حسب أدبیّاته.

***
السّلطة السیادیّة اللبنانیّة فشِلَت.. الحُکومة الوطنیّة الائتلافیّة القائمة على المُحاصصة الطائفیّة، قادت البِلاد إلى الإفلاس والدّمار.. الإقطاع الدینی والمذهبی استفحل وتعمّق وبات یُفرّخ المشاکل والأزَمات، ویرتبط بجِهات خارجیّة لا تُرید للبلد الاستقرار.
الانتفاضة الشعبیّة العارمة التی انفَجرت فی لبنان قبل أسبوعین، انتفاضة غیر مسبوقة فی تاریخه، وکانت عفویّة حقّقت أجمل صور التّعایش، وتعزیز الهُویّة الوطنیّة الجامِعة تحت سقفها، ووضعت إصبعها على جُذور الأزَمات اللبنانیّة أساس البَلاء، مُعظمها، أم کلها، وهی الفَساد والطائفیّة والإقطاع السیاسیّ، ولا نعتقد أنّها ستتوقّف ما لم تُحقّق کُل أهدافها، واللّبنانیّون شعب جدّی مُتمیّز إذا ثار دمّر کُل شیء أمامه من فساد وفاسدین، وإذا قاتل فإنّ قِتاله هو الأشرس، والحرب الأهلیّة التی استمرّت 15 عامًا، قاتلت فیها الجمیلات إلى جانب الرّجال هی الدّلیل.. فحذار.. حذار.
کیف سیتم التّغییر الجذریّ، والقَضاء على الفساد والطائفیّة، ودون المَس بسَلاح المُقاومة، هذا هو التحدّی الأکبر الذی یُواجهه لبنان حالیًّا، وأیّ خلل فی هذه المُعادلة، استجابةً لقِوى تُرید تفجیر لبنان من الدّاخل، لتَحقیق ما تعجَز عنه عَسکریًّا، أیّ القضاء على “حزب الله”، ونزع سِلاحه سیقود إلى المُواجهة العسکریّة والحرب الأهلیّة التی لا تتمنّاها، وتسعى إلى تجنّبها جمیع الکُتل السیاسیّة والطّوائف اللبنانیّة، لأنّه سیَخرُج منها، فی حال اشتعال فتیلها، الجمیع خاسِرین، ولبنان آخَر غیر لبنان الذی نَعرِفه.
هُناک جِهات خارجیّة لها أدوات داخلیّة تبدأ بالتّحریض، وبَذر بذور الفِتنة بدهاءٍ من خِلال الاندِساس وسَط المُتظاهرین، وبأسالیبٍ ناعمةٍ فی البِدایة، تَبدأ بتوزیع الطّعام والأعلام، وتنتهی بتوزیع السّلاح.. والحَذر مطلوب.. وتفهّم المطالب الشعبیّة المشروعة مَطلوبٌ أیضًا لإجهاض سحب الفِتنة التی تُغطّی سماء لبنان بکثافةٍ هذهِ الأیّام، ونأمَل أن نکون مُخطئین.. والأیّام بیننا.

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.