مقالات

پس از البغدادی: طرح داعش برای گسترش افقی [یوسف الدینی، الشرق الاوسط (انگلستان)، 5 نوامبر 2019] (اداره کل رسانه های خارجی، مترجم: اکبر زارع زاده)

تلاش می شود ارتباط اعضای داعش با مرکز خلافت کاهش یابد و ولایت هایی که در مناطق پرتنش با داعش بیعت کرده اند قدرت بگیرند. لیبی و جمهوری های مسلمان نشین قفقاز از جمله مناطقی هستند که داعش برای گسترش فعالیت هایش بر آنها تمرکز کرده است.

پس از البغدادی: طرح داعش برای گسترش افقی
1-این واقعیت که داعش «ابوابراهیم الهاشمی القرشی» معروف به «حاج عبدالله» از افسران سابق ارتش عراق را به عنوان جانشین ابوبکر البغدادی معرفی کرد نشان می دهد داعش قصد دارد رویکرد تبلیغاتی گسترده را کنار بگذارد و وارد مرحله فعالیت مخفیانه و زیرزمینی شود به ویژه که القرشی تاکنون بر حاضر نشدن در رسانه ها تاکید داشته است.
2-تاکید داعش بر «هاشمی» و «قریشی» بودن سرکرده جدید خود نشان می دهد این گروه بر مشروعیت خود در تشکیل «خلافت» از طریق منتسب کردن سرکرده خود به خاندان پیامبر (ص) اصرار دارد و مایل است به این ترتیب خود را جدا از سازمان القاعده و سایر سازمان های جهادگرا نشان دهد.
3-حضور نیافتن «حاج عبدالله» در رسانه ها و ظاهر نشدن البغدادی در رسانه ها به مدت چهار سال پس از سال 2014 نشان می دهد داعش برای هدایت هسته های خود و نیروهای پراکنده اش به شبکه هایی که در اینترنت ایجاد کرده متکی است.
4-داعش تلاش می کند پیروان خود را متقاعد کند که برخلاف القاعده صرفا یک گروه مبارز نیست بلکه تشکیلاتی است که برای تشکیل حکومت و سلطه سرزمینی تلاش می کند. حضور دست کم 70 هزار عضو داعش در مناطقی که قبلا در سیطره این گروه بود، داعش را به دستیابی به چنین هدفی امیدوار نگه داشته است.
5-نحوه اعلام خبر کشته شدن البغدادی از جمله مدال دادن به سگی که او را تعقیب کرده بود، موجب تحریک هواداران داعش برای دست زدن به عملیات انتقام جویانه شده است.
6-خاموشی ظاهری داعش در شرایط کنونی، صرفا عقب نشینی تاکتیکی این سازمان تروریستی پیچیده است که به علت باقی ماندن منابع فکری و مالی اش، در حال رشد و بالندگی است.
7-بخشی از طرح داعش که نظریه پردازان این گروه ترویج می دهند، انتقال از مرحله «کنش» به مرحله «واکنش» است. همچنین تلاش می شود ارتباط اعضای داعش با مرکز خلافت کاهش یابد و ولایت هایی که در مناطق پرتنش با داعش بیعت کرده اند قدرت بگیرند. لیبی و جمهوری های مسلمان نشین قفقاز از جمله مناطقی هستند که داعش برای گسترش فعالیت هایش بر آنها تمرکز کرده است.
اداره کل رسانه های خارجی

الشرق الاوسط
ما بعد البغدادی: خطة «داعش» والانتشار الأفقی
الثلاثاء - 8 شهر ربیع الأول 1441 هـ - 05 نوفمبر 2019 مـ رقم العدد [14952]
یوسف الدینی

خرج تنظیم «داعش» عن صمته الذی لم یدم طویلاً، بعد مقتل خلیفته المزعوم أبو بکر البغدادی مع قیادیین آخرین، لیعلن فی بیان نشره من خلال وکالة «أعماق»، وعبر منصاته على الإنترنت، تأکید مقتل البغدادی، واختیار شخصیة غیر معروفة وغامضة، إلى حد ما، (أبو إبراهیم الهاشمی القرشی)، وهو ما یعتقد أنه الاسم المستعار لنائب البغدادی المقرّب منه «حجی» أو «الحاج عبد الله»، الذی کان یدیر أغلب العملیات، وهو ضابط سابق فی الجیش العراقی، ومن الشخصیات التی تحرص على عدم الظهور. وفی دلالات اختیار شخصیة غیر إعلامیة، أو لیست ذات کاریزما وحضور یمکن القول إن التنظیم یحاول الانتقال من الاعتماد على البروباغندا الإعلامیة إلى الانتقال إلى مرحلة الکمون والعمل السری، لکن وصف النائب الجدید بالقرشیة والهاشمیة له دلالات أخرى، من أهمها حرص التنظیم على بقاء استغلال موضوعة «القرشیة»، للتأکید على مشروعه فی بعث الخلافة، وفق الشروط والضوابط للخلیفة المستمدة من الفقه السلطانی وأدبیاته التراثیة، بمعنى آخر یصرّ التنظیم على أنه مفارق ومباین عن تنظیم «القاعدة»، وباقی «التنظیمات الجهادیة المقاتلة»، عن کونه مجرد امتداد لمفهوم ومسار «النصرة» عبر القتال فی مناطق التوتر إلى مشروع دولة، ولو کانت فی الأذهان، ولم تعد فی الأعیان، مستغلاً انهیار عاصمته المفقودة بالاعتماد على قوته وانتشاره فی الولایات الثمانی التی لا تزال تعجّ بالمقاتلین والمناصرین، الذین أخذوا فی إرسال المبایعات للخلیفة الجدید، وبشکل افتراضی عبر الشبکة، وأیضاً تعکس حجم تلک المبایعات المفترض أن تنتشر فی الأیام المقبلة عن حجم تأثیر التنظیم وقوته.
غیاب أی حضور إعلامی لـ«الحاج عبد الله» سبقه أیضاً أن البغدادی ذاته لم یظهر منذ عام 2014 بعد أکثر من أربع سنوات من تولیه المنصب، وهو ما یعنی أن تنظیم «داعش» یعتمد على شبکاته الخاصة على الإنترنت فی توجیه خلایاه وذئابه المنفردة أکثر من حرصه على الظهور الإعلامی الموجه للرأی العام، فهو یتحول من استراتیجیة منافسة تنظیم «القاعدة»، الذی لیس فی أحسن أحواله أیضاً، إلى الترکیز على الاستثمار فی المتعاطفین معه باعتباره مشروع دولة، ولیس مجرد تنظیم مقاتل... هذا الاستثمار لا یزال قابلاً للنجاح والتأثیر، لا سیما مع الانسحاب الأمیرکی من مناطق التوتر باستثناء، ربما قواعد محدودة بالقرب من مواقع نفطیة، فهناک فقط فی مناطق التوتر فی مخیمات الهول ما یزید على 70 لا یزال مصیرهم مجهولاً فی ظل تنازع القوة الدولیة فی آلیة التعامل مع المقاتلین من تنظیم «داعش»، وإن کانت أغلب الدول الأوروبیة لا ترغب فی استعادة أی من المقاتلین، وکثیر منها یؤسس لتشریعات تتصل بإسقاط الجنسیة، حتى مع تهدیدات إردوغان الکلامیة بإرسال المقاتلین إلى دولهم، وبالتالی فقد یسعى التنظیم إلى القیام بعملیات نوعیة لتمکین جزء کبیر من هؤلاء المقاتلین من الفرار، وإلحاقهم بإحدى الولایات التی لا یوجد أی ترکیز علیها، وتحریک العناصر التی عادت مسبقاً أو المناصرین الجدد الراغبین فی الانتقام من مقتل البغدادی للقیام بعملیات منفردة، ومن المهم القول هنا أنه على الرغم من النجاح الکبیر لإدارة ترمب فی عملیة مقتل البغدادی، إلا أن ردة الفعل تجاه الطریقة التی تم الإعلان عنها عن العملیة، وخطابه شدید اللهجة، والترکیز على مسرحة ذلک الحدث، استفزّت عناصر تنظیم «داعش»، وکان الترکیز فی خطابهم ما بعد مقتل البغدادی على موضوع منح البطولة لـ«الکلب» الذی لاحق البغدادی، ونشر تصامیم ورسائل إلکترونیة تستهدف استغلال إعلان ترمب، وما صاحبه من تفاصیل وأوصاف بحق البغدادی، وتحویلها إلى وقود حرب ودوافع لتجنید الغاضبین والأنصار والمتعاطفین، ومن بینهم بالطبع عائلات المقاتلین الذین لم یحسم أمرهم بعد، وهناک ارتباک کبیر فی المؤسسات الدولیة والحقوقیة، کما هو الحال مع دولهم الأصلیة فی طریقة التعامل معهم، وکلما تأخر الوقت فی حسم هذا الملف کان فرصة لأن یلعب هؤلاء دوراً جدیداً فی بعث التنظیم، وتوجیه أنظار أنصاره حول العالم إلى التحرّک من أجلهم، لا سیما أن تلک العوائل المحتجرة فی مخیم الهول تنتمی إلى نحو 60 دولة، معظمها من الدول الغربیة، ولا یزال الحدیث عن مشروعات تشکیل محاکم دولیة بحاجة إلى دعم غیر موجود حتى الآن من دول مجلس الأمن، أو تشریعات من شأنها ضمان تحرّک هذا الملف فی القریب العاجل.
ویمکن القول إن الکمون الظاهری الذی تبدیه هذه المرحلة من تحّرکات التنظیمات الإرهابیة، على رأسها تنظیم «داعش»، لا یعنی إلا تراجعاً تکتیکیاً لمنظومة الإرهاب المعقدة، التی تتطور مع بقاء مضخات إنتاجها الفکریة والتمویلیة، وأیضاً المناخ السیاسی العام الذی ما زالت قضایا المنطقة معه عالقة إلى أجل مسمى.
عودة الإرهاب من الفعل إلى ردة الفعل هو جزء من خطة تنظیم «داعش»، کما یروج لها منظّروه إلى فک الارتباط مع ما یسمى «مرکزیة دولة الخلافة»، والانتقال إلى التمدد عبر الولایات المعلنة فی مناطق التوتر، وتترشح لیبیا لأسباب کثیرة؛ من أهمها نشاط الرادیکالیین فی منطقة المغرب العربی وشمال أفریقیا مجدداً.
ترحیل الأزمة من مناطق التوتر إلى مناطق أکثر أماناً لتنظیم «داعش» سیکون التحدی الأکبر للمرحلة المقبلة، فالتنظیم قادر على حشد أتباعه من الأصول غیر العربیة، تحدیداً من القادمین من بلاد القوقاز والجمهوریات التی تحررت من هیمنة الاتحاد السوفیاتی السابق، ومن یتابع خطاب التنظیم الإعلامی یمکنه أن یرصد انتشار الخطابات الموجه إلى جمهور تلک المناطق بلغاتهم الأصلیة على حساب منتجاته الإعلامیة باللغة العربیة، فالتنظیم على مستوى الاستراتیجیة الإعلامیة هو تنظیم معولم شدید الاتصال بالتقنیة، وتلک العولمة والحداثة فی الخطاب لا تقف عند جذور وانتماءات الکوادر والشخصیات المقاتلة، ولا مستوى طبیعة العملیات أو جغرافیا الاستهداف، لذلک ربما کان أحد أهم أهداف التنظیم فی مرحلة الانتقام المقبلة هو تأجیج مناطق متفرقة من العالم، وتحویلها إلى مکان غیر آمن ولا مستقر، بعد أن أدرکوا قواعد اللعبة الجدیدة، وهی الاستثمار فی الخراب والدمار وإشاعة الفوضى، واستنزاف الدول المتضررة من الإرهاب وجّرها إلى أرض المعرکة، واستخدام ذلک دعایةً مجانیةً فی استقطاب الأتباع الجدد.

 

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.